Khatanga opuściła Port Gdynia

Zakończył się wieloletni impas wokół statku Khatanga. Dzięki determinacji Zarządu Morskiego Portu Gdynia S.A., ścisłej współpracy z Urzędem Morskim w Gdyni oraz wsparciu Ministerstwa Infrastruktury i Generalnego Inspektoratu Ochrony Środowiska możliwe było przeprowadzenie operacji usunięcia jednostki z portu. Po ośmiu latach obecności w Porcie Gdynia statek – mający już formalny status odpadu stwarzającego zagrożenie – ostatecznie opuścił basen portowy. Khatanga, przez lata będąca źródłem kontrowersji i medialnych spekulacji, wyruszyła 19 czerwca wieczorem w rejs do certyfikowanej stoczni złomowej w Danii, gdzie zostanie zutylizowana zgodnie z unijnymi normami.

– Wyprowadzenie Khatangi z Portu Gdynia to dowód, że państwo działa skutecznie tam, gdzie przez lata brakowało decyzji. Dzięki współpracy wielu instytucji udało się rozwiązać problem, który zagrażał bezpieczeństwu żeglugi i środowiska. Było to zadanie nie tylko skomplikowane technicznie, ale również prawnie i organizacyjnie, dlatego tym bardziej dziękuję wszystkim zaangażowanym za determinacje i konsekwencje w działaniu - powiedział minister infrastruktury Dariusz Klimczak.

Khatanga weszła do gdyńskiego portu 2 października 2017 roku w celach remontowo-naprawczych. Planowano realizację tych prac w Stoczni Remontowej NAUTA S.A. Kilka dni później, po kontroli przeprowadzonej przez Inspektorat Państwa Portu, Urząd Morski w Gdyni wydał decyzję o zatrzymaniu jednostki w porcie. Wkrótce remont został wstrzymany z powodu ogłoszenia upadłości armatora – rosyjskiej firmy Murmansk Shipping Company. Po tym jednostka przez lata pozostawała w porcie jako mienie o nieuregulowanym statusie prawnym, bez jasności co do podmiotu odpowiedzialnego za jej stan techniczny.

Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A., we współpracy z właściwymi instytucjami, podejmował działania mające na celu uporządkowanie sytuacji jednostki, której status własnościowy i techniczny był skomplikowany. W wyniku ścisłej współpracy, w grudniu 2024 roku Urząd Morski w Gdyni wydał zarządzenie usunięcia statku z portu, uznając go za odpad stwarzający ryzyko dla żeglugi i środowiska. Od tego momentu prowadzono intensywne przygotowania do wyprowadzenia statku. Wykonano szereg działań technicznych – usunięto paliwa, oleje oraz inne substancje eksploatacyjne, dokonano niezbędnych napraw, w tym m.in. spawania burty.

Procedura wyprowadzenia jednostki oraz jej transportu do stoczni w Danii objęta jest ścisłą regulacją prawa europejskiego i wymagała współpracy międzynarodowej. Do jej rozpoczęcia niezbędna była prawomocna decyzja o zgodzie na transgraniczny transport odpadów, wydana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w porozumieniu z jego duńskim odpowiednikiem Miljøstyrelsen (Danish Environmental Protection Agency). Wydanie decyzji musiało być poprzedzone drobiazgowym i długotrwałym postępowaniem wyjaśniającym po stronie duńskiej w zakresie bezpieczeństwa utylizacji odpadów.

- Usunęliśmy rosyjski złom tak jak zapowiadaliśmy, Khatanga została odholowana z Portu Gdynia na złomowanie. Dla nas bezpieczeństwo żeglugi a tym samym bezpieczeństwo tak strategicznej infrastruktury, jak porty jest priorytetem. Nasz rząd podejmuje zdecydowane i skuteczne działania zapewniające bezpieczeństwo kraju. Od chwili kiedy Khatanga zacumowała w porcie, czyli od 2017 roku, poprzednia władza nie potrafiła o to bezpieczeństwo zadbać– podkreślił wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka.

- Z punktu widzenia Portu to przede wszystkim przywrócenie pełnej funkcjonalności strategicznego fragmentu nabrzeża – powiedział Piotr Gorzeński, Prezes Zarządu Morskiego Portu Gdynia S.A. – Przez lata obecność tej jednostki była symbolem zastoju i bezsilności wobec niejasnego statusu prawnego. Jednocześnie statek, znajdujący się w coraz gorszym stanie technicznym, stanowił realne zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego ruchu portowego. Dzięki konsekwentnym działaniom i dobrej współpracy z Urzędem Morskim, Ministerstwem Infrastruktury, a także szeregiem firm z branży morskiej możliwe było skuteczne zakończenie tej sprawy. To dowód, że wspólne i konsekwentne podejście przynosi realne efekty – zarówno dla bezpieczeństwa żeglugi, jak i sprawnego funkcjonowania infrastruktury portowej.

- Bardzo się cieszymy, że historia statku, który z niejasnym i zmiennym statusem własnościowym przebywał w Porcie Gdynia, właśnie dobiega końca. W 2017 roku jednostka weszła na remont do stoczni, w późniejszym okresie była zatrzymana przez inspekcję państwa portu, następnie przez komornika sądowego, co praktycznie na dłuższy czas wykluczało jakiekolwiek czynności administracyjne. Z biegiem czasu ziściły się jednak przesłanki, które umożliwiły podjęcie działań zmierzających do jej usunięcia. Statek stał się obiektem niezdolnym do samodzielnej żeglugi, bez załogi, bez zasilania i w konsekwencji zaczął stanowić realne zagrożenie dla infrastruktury portowej. Dzięki współdziałaniu administracji morskiej i sprawnemu przeprowadzeniu całej procedury przez Zarząd Morskiego Portu Gdynia A., dzisiaj możemy uwolnić port i jego otoczenie od obiektu, który ostatecznie został zakwalifikowany jako odpad i jako taki wyrusza w swoją ostatnią podróż – podsumowała Anna Stelmaszyk-Świerczyńska, Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni.

Wyprowadzenie Khatangi z Portu Gdynia wpisuje się w kontekst kończącej się w czerwcu polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, której hasłem przewodnim jest „Bezpieczeństwo, Europo!”. Trudno o lepszy symbol, by podkreślić, że strategiczny port podwójnego przeznaczenia skutecznie tę ideę realizuje.