Wystawa „Zabytki toru wodnego Świnoujście – Szczecin” w towarzystwie ekspozycji dotyczącej „Budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską” właśnie zawitała do Elbląga!

sala z eksponatami

Wystawa „Zabytki toru wodnego Świnoujście-Szczecin”. Fot. ww.polska-morska.pl

Wystawę poświęconą historycznym obiektom wydobytym z toru wodnego Świnoujście-Szczecin, modernizowanego i pogłębianego przez Urząd Morski w Szczecinie, można oglądać od wtorku w Elblągu. Wystawa, która powstała pod patronatem Ministerstwa Infrastruktury, będzie dostępna do końca lutego 2022 r.

Grzegorz Witkowski, podsekretarz stanu w ministerstwie infrastruktury

Grzegorz Witkowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury. Fot. www.polska-morska.pl

– Elbląg jest kolejnym z miast, w którym można podziwiać imponujący zbiór zabytków wydobytych podczas modernizacji toru wodnego Świnoujście-Szczecin, czyli jednej z najważniejszych inwestycji w polskim sektorze morskim. Zwracamy się ku morzu, a wspomniane inwestycje które realizujemy, pogłębianie torów, przekop przez Mierzeje, rozbudowa portów, terminali, modernizacja infrastruktury, są wymiernym tego potwierdzeniem. Te działania już przynoszą efekty. Polskie porty w ub.r. odnotowały historyczny rekord przeładunków, ponad 113 mln ton. Nie mam wątpliwości, że po otwarciu kanału przez Mierzeję i pogłębieniu toru do Elbląga port miejski, i wszystkie porty i przystanie Zalewu Wiślanego dostaną impulsu rozwojowego. Dla Szczecina i Świnoujścia modernizowany tor to także gwarancja rozwoju.  Dobrze, że przy realizacji tych inwestycji udaje się jeszcze wydobywać cenne artefakty, cenne przedmioty, które opowiadają historię tych ziem, ich mieszkańców – powiedział we wtorek wiceminister infrastruktury Grzegorz Witkowski podczas otwarcia ekspozycji w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu.

Wydarzenie w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu jest także okazją do zapoznania się z aktualnym stanem budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską, której inwestorem jest Urząd Morski w Gdyni i która, tak jak projekt szczeciński, otwiera zupełnie nowe możliwości w zakresie dostępu do portów od strony lądu i morza. Do ekspozycji w Elblągu dołączono prezentację, na którą składają się infografiki prezentujące projekt, aktualne zdjęcia z budowy, dane techniczne oraz ciekawostki, związane z budową nowej, liczącej ponad 23 km drogi wodnej.

Wiesław Piotrzkowski, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni

dr inż.kpt.ż.w. Wiesław Piotrzkowski, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni. Fot. www.polska-morska.pl

Inwestycję planujemy zakończyć w przyszłym roku. Mam nadzieję, że Zalew Wiślany i rzeka Elbląg też skrywają wiele niespodzianek, które uda się wydobyć przy pogłębianiu toru i wzbogacić nimi muzealne ekspozycje – powiedział dr inż. kpt. ż.w. Wiesław Piotrzkowski, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni rozpoczynając prezentację nt. budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską. W swoim wystąpieniu kapitan Piotrzkowski omówił również pozostałe inwestycje, prowadzone aktualnie przez Urząd Morski w Gdyni – ich łączna wartość wynosi ponad 3 mld zł.

Link do prezentacji o inwestycjach Urzędu Morskiego w Gdyni: https://prezi.com/view/mCR4b0wm4Nzxix9PcOfj/

Paweł Szumny, zastępca dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie podkreślił, że prace pogłębiarskie na 62-kilometrowym odcinku toru wodnego Szczecin-Świnoujście zostały zakończone. Inwestycja objęła też modernizację Bazy Oznakowania Nawigacyjnego.  Efektem pogłębiania są dwie sztuczne wyspy: Brysna i Święcka, zbudowane z urobku (23 mln ton). Jedna zostanie zrekultywowana, obsadzona roślinnością. Na drugiej będzie odkładany rezultat z bieżącego utrzymania toru.

Paweł Szumny, z-ca dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie ds. technicznych

Paweł Szumny, z-ca dyrektora Urzędu Morskiego w Szczecinie ds. technicznych. Fot.www.polska-morska.pl

W marcu planujemy zakończenie modernizacji – podkreślił Paweł Szumny. Dyrektor przyznał, że wydobyte i ocalone zabytki i wystawa prezentowana w kolejnym miejscu naszego kraju, to efekt dobrej współpracy wielu instytucji, fundacji,  muzeów w Kołobrzegu i Elblągu. Pomaga też patrona Ministerstwa Infrastruktury.

Na takie znaleziska liczy również Lech Trawicki, dyrektor Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Elblągu, w którym do końca przyszłego miesiąca można podziwiać zabytki wydobyte podczas modernizacji toru wodnego Szczecin-Świnoujście.  – Jestem przekonany, iż rzeka Elbląg i Zalew Wiślany kryją wiele artefaktów – mówi dyrektor placówki. – I mam nadzieję, że wzbogacą nasze ekspozycje.

To jest możliwe przy dobrej woli i właściwej współpracy różnych instytucji, konserwatora zabytków, inwestora – zapewnia Aleksander Ostasz, dyrektor Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, który nadzorował działania archeologiczne przy modernizacji toru wodnego na Zalewie Szczecińskim. – Ocalone zabytki i ta wystawa jest efektem takiej współpracy.

Mobilna, wielkoformatowa wystawa pt.: „Zabytki z toru wodnego Szczecin – Świnoujście” poświęcona jest zabytkom wydobytym podczas modernizacji toru.

Podczas realizacji inwestycji pn. ,,Modernizacja toru wodnego Świnoujście-Szczecin do głębokości 12,5 metra”, realizowanej przez Urząd Morski w Szczecinie wydobyto 100 ton obiektów zabytkowych, co jest ewenementem w powojennej historii naszego kraju. Obiekty te udało się ocalić dzięki ścisłej współpracy Urzędu Morskiego w Szczecinie,  Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,  Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu i Zachodniopomorskiego Stowarzyszenia Dziedzictwo Morza.

Dzięki współpracy archeologów, muzealników oraz pasjonatów udało się zidentyfikować wiele wydobytych przedmiotów, obiektów nowożytnych i militarnych.

Na wystawie prezentowana jest historia oraz teraźniejszość tych niejednokrotnie wyjątkowych obiektów. Warto podkreślić, iż podczas modernizacji toru wydobyto 44.053 szt. przedmiotów ferromagnetycznych (o masie ponad 20 kg) w tym 1.687 szt. obiektów niebezpiecznych.

Skoordynowane działania zaowocowały uratowaniem wielu niezwykle cennych zabytków zarówno techniki militarnej, a przede wszystkim – morskiej.

Podczas prowadzonych na torze prac saperskich wydobyto bardzo dużo elementów różnego rodzaju jednostek pływających. Nurkowie natrafili na około 100 szt. różnego rodzaju i wielkości kotwic, ważących od kilku kilogramów do kilku ton m.in. unikatowe kotwice admiralicji, które w prostej linii wywodzą się jeszcze ze starożytności. Najwięcej było różnego typu i wielkości patentowych, bezpoprzeczkowych kotwic Halla.

Podczas prac saperskich nurkowie wydobyli kilkanaście różnej wielkości stalowych boi. Wydobyto wiele przedmiotów związanych z lokalnym rybołówstwem oraz części osprzętu połowowego. W wodzie znajdowali nie tylko zabytki, ale również przedmioty niebezpieczne (m.in. miny, bomby, amunicję oraz niewypały i niewybuchy – wydobyto 1.687 sztuk).

Wydobyto także wiele różnego rodzaju i typu uzbrojenia, w tym broń i osobiste wyposażenie żołnierzy. Wśród pozostałości pamiętających czasy II wojny światowej na pewno należy wymienić wydobyte elementy niemieckiego pancernika kieszonkowego Lützow, zbombardowanego przez brytyjskie samoloty 16 kwietnia 1945 r. w Świnoujściu, w Kanale Piastowskim, m.in. bombami Tallboy.

W trakcie oczyszczania toru natrafiono również na pozostałości amerykańskiego, czterosilnikowego samolotu bombowego dalekiego zasięgu Boeing B-17 Flying Fortress: m.in. trójłopatowe śmigło, gwiazdowy silnik lotniczy Wright R-1820-97 Cyclone serii G oraz wielkokalibrowy karabin maszynowy Browning 50 cal M2 (Nr 1183636). Bombowiec Boeing B-17G, o numerze płatowca 44-8046, został zestrzelony 7 października 1944 roku podczas nalotu na fabrykę benzyny syntetycznej w Policach. Przypomnijmy, iż na pokładzie samolotu znajdowało się 11 członków załogi, 4 z nich do dzisiaj jest uważanych za zaginionych.

Wystawa powstała pod patronatem i przy współpracy Ministerstwa Infrastruktury oraz dzięki zaangażowaniu i pomocy: Urzędu Morskiego w Szczecinie, Zachodniopomorskiego Stowarzyszenia Dziedzictwo Morza, Stowarzyszenia Miłośników Latarń Morskich, Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, portalu Polska Morska, Klastra Morskiego Pomorza Zachodniego, Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Szczecinie i Wrocławiu, Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. oraz konsorcjum wykonawczego robót na torze DIVO (spółka joint venture, utworzona przez firmy Dredging International oraz Van Oord).

Prace archeologiczne były prowadzone pod kierownictwem Aleksandra Ostasza i brali w nich udział: członkowie Zachodniopomorskiego Stowarzyszenia Dziedzictwo Morza, pracownicy Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, Kazimierz Kotlewski – archeolog podwodny, Lech Trawicki – archeolog podwodny, Lech Kocela – kierownik działu historii żeglugi z Muzeum Narodowego w Szczecinie, Andrzej Kocewicz i inni.

Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu apeluje o pomoc w ratowaniu pamiątek po ludziach, którzy tworzyli szeroko rozumianą ,,Polską Gospodarkę Morską”, poszukiwane są też zapomniane lub niechciane zabytki techniki morskiej. Muzeum zainteresowane jest starym sprzętem, zdjęciami, dokumentami (kontakt z Muzeum: email: muzeum@muzeum.kolobrzeg.pl lub alekost@wp.pl lub tel. 601 402 400).

Infografiki dot. budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską

Infografiki dot. budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską