Historia Administracji Morskiej RP

Kapitan MW Józef Poznański

DUM-um_wejherowo_big

Siedziba dawnego Urzędu Marynarki Handlowej w Wejherowie

DUM-um_gdynia_big

Urząd Morski w Gdyni

DUM-PO-port_wla_big

Port Władysławowo

DUM-um_szczecin_big

Urząd Morski w Szczecinie

W listopadzie 1918 roku, po latach niewoli, Polska odzyskała niepodległość, lecz bez dostępu do morza. Jednak już wtedy utworzono w Ministerstwie Spraw Wojskowych Sekcję do Spraw Morskich, którą w 1919 roku przekształcono w Departament ds. Morskich. Jego szefem został kontradmirał Kazimierz Porębski. Na mocy Traktatu Wersalskiego w 1920 roku przyznano Polsce odcinek wybrzeża. Linia brzegowa liczyła zaledwie 140 kilometrów, a na jej terenie znajdowało się tylko jedno miasto – Puck, z małym portem. Hel i Gdynia były wtedy małymi wioskami rybackimi. W takiej sytuacji, jedynym miejscem usytuowania administracji morskiej wydawało się Wejherowo – jedyne nieco większe miasto w rejonie nadmorskim. Tamże 2 kwietnia 1920 roku utworzono urząd Marynarki Handlowej pod kierownictwem kapitana mar. Józefa Poznańskiego. Kontradmirał Kazimierz Porębski należał do ludzi, którzy widzieli potrzeby w zakresie należytego wykorzystania dostępu do morza. Widział konieczność budowy odpowiedniego dla polskich potrzeb portu morskiego. W 1920 roku delegował, więc inżyniera Tadeusza Wendę, by znalazł odpowiednie miejsce na jego budowę. Tak rozpoczęła się budowa portu we wsi Gdynia. W tym okresie powstała również administracja rybołówstwa morskiego poprzez powołanie Morskiego Urzędu Rybackiego z siedzibą w Pucku. W grudniu 1921 roku powołano Departament Marynarki Handlowej w Ministerstwie Przemysłu i Handlu, którego Minister aż do wybuchu II wojny światowej był naczelnym organem władzy marynarki handlowej. W 1923 roku dokonano uroczystego otwarcia portu w Gdyni. Wzmożone tempo budowy portu, a także fakt rozbudowy Gdyni i otrzymania przez nią praw miejskich, przyczyniły się do powstania warunków przeniesienia w maju 1927 roku Urzędu Marynarki Handlowej z Wejherowa do Gdyni. W marcu 1928 roku przekształcono go w Urząd Morski. Do zakresu bezpośredniego działania tego organu administracji morskiej należały między innymi sprawy planowania, utrzymywania i rozwoju małych portów polskiego wybrzeża. Prowadzono wtedy liczne prace na terenie Helu, Jasłami. Rozpoczęto także budowę portu w Wielkiej Wsi, nazwanej później Władysławowem. W 1939 roku działalność Urzędu Morskiego została przerwana przez wybuch II wojny światowej. Jej zakończenie spowodowało istotne zmiany w zakresie gospodarki morskiej. Polska uzyskała znacznie szerszy dostęp do morza, w jej granicy znalazły się trzy duże porty, niestety wszystkie zniszczone. Rozpoczęto wielkie dzieło odbudowy państwa nad morzem. Jako organ administracji morskiej w maju 1945 roku utworzono początkowo Główny Urząd Morski w Gdańsku przemianowany w trzy lata później na Gdański Urząd Morski. Stanowił on II organ instancji. Organami l instancji byty Kapitanaty Portów, a także powołana 23 sierpnia 1945 roku Delegatura w Szczecinie. W tym okresie powołany został Urząd Ministra Żeglugi i Handlu Zagranicznego jako naczelny organ administracji morskiej. Od września 1947 roku Minister Żeglugi stał się organem II instancji. Dla projektowania i realizacji zadań stworzono Biuro Odbudowy Portów z siedzibą w Gdańsku. W granicach szerokiego dostępu do morza oraz w związku z zaistnieniem dwóch dużych ośrodków żeglugowo-portowych na wschodnim i zachodnim wybrzeżu zrodziła się potrzeba utworzenia obok Urzędu Morskiego w Gdańsku – Urzędu Morskiego w Szczecinie. Na podstawie rozporządzenia Ministra Żeglugi z dnia 1 stycznia 1948 roku powstaje Gdański i Szczeciński Urząd Morski. W Gdańskim Urzędzie Morskim skoncentrowano całokształt spraw związanych z odbudową i uruchomieniem portów. Urząd ten przejął, bowiem zadania Biura Odbudowy Portów. Równocześnie zostały utworzone Kapitanaty Portów w Gdańsku, Gdyni, Szczecinie, Kołobrzegu, Świnoujściu, Elblągu, Helu, Władysławowie, Łebie, Ustce i Darłowie.

Do zakresu działania urzędów morskich należały:

  • ochrona i bezpieczeństwo statków morskich
  • budowa i eksploatacja portów i urządzeń portowych,
  • administracja i utrzymanie porządku na obszarze portów,przyległych i pasa nabrzeżnego.

Po 1949 roku nastąpiło wiele zmian dotyczących terenowej administracji i kompetencji Urzędów Morskich. Sprawy związane z działalnością handlowo-gospodarczą i techniczno-administracyjną portów przejęły Zarządy Portów. Urzędy morskie realizowały zadania kontroli i nadzoru państwowego na obszarze portu. Polski Rejestr Statków powołany w 1950 r. przejął sprawy kwalifikacji technicznej, pomiarów, nadzoru nad budową i przebudową statków. Od 1951 r. do kompetencji Gdańskiego Urzędu Morskiego należy nadzór nad urządzeniami nawigacyjnymi, ostrzegawczymi i sygnalizacyjnymi oraz taborami pływającymi. Od 1952 r. zadania związane z ratownictwem na morzu przeszły do Polskiego Ratownictwa Okrętowego, zaś przy urzędach morskich pozostało jedynie ratownictwo brzegowe. W 1953 r. Kapitanaty Portów zostały przeniesione pod zarząd Urzędów Morskich. W 1954 r. połączono Morskie Urzędy Rybackie z Urzędami Morskimi.

W 1955 r. w związku z aktywizacją portów środkowego wybrzeża utworzony zostaje Koszaliński Urząd Morski z siedzibą w Słupsku.

W 1975 r. dokonano zmian organów administracji morskiej w celu ich ujednolicenia, a także zmieniono nazwę urzędów morskich. Kolejne zmiany wprowadzono ustawą z dnia 21 marca 1991 roku o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, która określiła położenie prawne obszarów morskich (w tym pasa nadbrzeżnego) oraz organy administracji morskiej i ich kompetencje. Określono także zakres działalności dyrektorów Urzędów Morskich. Wewnętrzną strukturę organizacyjną i zasady działania komórek organizacyjnych, kapitanatów i bosmanatów portów określają regulaminy organizacyjne wydane zarządzeniami dyrektorów urzędów morskich wg ich właściwości terytorialnej.

W wyniku podziału administracyjnego kraju z dniem 1 stycznia 1999 roku Minister Transportu i Gospodarki Morskiej powołał Delegaturę Urzędu Morskiego w Gdyni z siedzibą w Elblągu.

Opracował: kpt.ż.w. Andrzej Królikowski
Fot.: Maciej Królikowski

Dyrektorzy Urzędu Morskiego w Gdyni
Poznański Józef od 01.04.1920 do 10.06.1932
Łęgowski Stanisławod 28.05.1932 do wybuchu wojny
Poznański Józefod 22.03.1945 do 05.06.1946
Wysoki Tadeuszod 05.06.1946 do 31.05.1947
Modrzewski Franciszekod 01.06.1947 do 31.12.1949
Wallas Waldemarod 01.01.1950 do 31.12.1965
Pietraszek Romualdod 01.01.1966 do 31.07.1968
Łukasiewicz Zdzisław od 01.09.1968 do 09.04.1976
Górecki Leszek od 01.09.1976 do 31.10.1982
Majek Hieronim p.o. od 01.11.1982
dyr. od 01.12.1982 do 30.06.1990
Kostelecki Zbigniewod 01.07.1990 do 15.06.1996
Czerwiński Pawełod 17.06.1996 do 30.06.1999
Kołodziejski Romanod 01.07.1999 do 30.04.2002
Królikowski Andrzej od 30.04.2002 do 11.08.2002
Jagniszczak Igor od 12.08.2002 do 31.08.2005
Królikowski Andrzej od 01.09.2005 do 12.02.2016
Tadeusz Hatalskiod 12.02.2016 do 18.04.2016
Bogdan Rojekp.o. od 18.04.2016 do 19.07.2016
Wiesław Piotrzkowskiod 20.07.2016

Opublikowany: przez: . Ostatnia zmiana: